1

حرف مفت، جواب کلفت... کار مفت دستمزد کلفت!
تکه کلام ممد که الان نزدیک چهار ساله می شنوم. راستش تنها دوست ایرانی ام است؛ از روزی که پام به اینجا رسیده داشتم و دارم. با این که علائق و دلخوشی هامان اصلن با هم یکی نیست، نمیدونم چرا دوستی ما اینقده سفت و پایدار مونده.
همون اولین بار که با هم آشنا شدیم شروع به موعظه کرد که: حالا که اومدی، بدون اینجا آبجو از آب ارزونتره، اما من اشاره به کتابهام می کردم و می گفتم؛ فقط با اینا حال می کنم. بعد از دیسکوهای اینجا گفت و یا جاهایی که زن های... اما باز هم گفتم؛ نه... نه! دوباره از استخر شهر تعریف کرد که خیلی بزرگه و حتا جوونا از شهرهای دیگه میان و اونجا همه قاطی و پاطی و ... باز هم گفتم من با هیچکدوم از اینا حال نمی کنم. دوست دارم بخونم و بنویسم، اگه یک کامپیوتر هم باشه؛ هفته به هفته پامو تو شهر نمیذارم. بعدش مرا برد تو خونه اش و کامپیوتری که واقعن کامل بود. گرچه خودش فقط چت می کرد و سایت های .... را نگاه می کرد، اما شب های یکشنبه که می رفت بیرون تفریح من اجازه داشتم تنهایی برا خودم حال کنم. با این حال تکه کلامش را تکرار می کرد.

2
سال هاست که ادبیات همه چیزم بوده است، ـ اونم فقط داستان ـ اگه بگم چهل سال اغراق نگفتم، هیچی را مثه این کار جدی دنبال نکردم و هیچوقت هم وسوسه چیزهای دیگه نتونسته دلسردم کنه. لازم نیست بگم چقدر داستان خوندم ـ خب نوشتن که چون ارزشمند نیست به کنار ـ و تا کجا این کار را دنبال کردم و می کنم. فقط بخاطر این که اینکار را دوست دارم. فقط همین و نه چیز دیگه. اما این که این اواخر کمی به موضوعات حاشیه ای کشیده شدم؛ خودم نمی دانم چگونه شد.
این دسترسی به سایت های ادبی از اون وسوسه های ناخوشایند بود. حقیقت این که همیشه دلم می خواست می شد همه !! سایت ها و وبلاگ هایی که در باره ادبیات داستانی ـ نه شعر که خودش موضوع دیگری است ـ یک جا معرفی بشن. اما چنین کاری نه غیر ممکن که کاری سخت و طولانی و ... بود، برای همین تصمیم گرفتم گشت و گذاری توی سایت ها و بلاگهای ادبی ـ ادبیات داستانی ـ داشته باشم. آنهم سایت هایی که به طور کلی به ادبیات می پردازنند، نه سایت نویسندگان که به معرفی نوشته ها و آثار شخصی خودشان اختصاص دارد، وگرنه کی منکر ارزش قلم بزرگ علوی، هوشنگ گلشیری و ... است.
منکر این نیستم که سایت هایی خوبی از قلم افتاده یا نادرست معرفی گردید، یا اسامی به صورت الفبایی باشه. و نیز معرفی ها کوتاه تر باشه و بی طرفانه. از درج آدرس های اشتباه خودداری بشه ـ همین جا از خانم مهستی شاهرخی پوزش می خواهم برای اشتباه آدرس سایتش و نیز از دیگر دوستانی که اشتباه معرفی شدند ـ و خلاصه با دقت بیشتر می شد کاری مناسب تر درست کرد، اما چون تصورم این بود که بر خلاف رسانه نوشتاری که پس از چاپ مطلب دیگر امکان تصحیح و تغییر متن غیر ممکن یا لااقل خیلی دشوار است، اما اینجا تبادل نظر دو طرفه است و هر لحظه امکان تصحیح و کم و زیاد است، پس زود آن را منتشر کردم.
بعد از همه این ها فکر کردم هنوز دیر نشده است، برای همین تصمیم گرفتم این نواقص را برطرف کنم و علاوه بر آن سعی کنم به همه سایت های ادبی را معرفی کنم. ـ حالا اونهایی که می شناختم خودم این کار را بکنم و بقیه را بذارم به عهده خود صاحب وبلاگ یا سایت ـ برای همین توی این یک هفته خوب پیش رفتم و نزدیک چهارصد آدرس مرتب کردم. از هیچی فروگذار نکردم، چه سایت های نویسندگان که فقط یک صفحه شخصی بود تا نویسنده هایی که تازه شروع کرده بودند.

3
دیروز باز دوباره سرو کله ممد پیدا شد. این بار نیش زبانش بیشتر شده بود، باز همون حرف ها: کار مفت دستمزد کلفت داره...می گفت به تو چه که چندتا سایت ادبیات هست، می گفت به تو چه که کدومشان نویسنده هستن و کدوم نیستن. کی گفته تو دنبال این چیزا باشی. خیلی راست میگی و داستان را دوست داری، برو برا خودت بخون و یا اونقد بنویس که نویسنده خوبی شوی. اصلن کی گفته بری کتابهای دیگرون را تایپ کنی و تو کتابخوبه بذاری، به تو چه که دیگرون به اونا دسترسی ندارن و نمی تونن اونا را پیدا کنن و بخونن. مگه تو از قانون کپی رایت خبر نداری. اگه نمی دونی برو توی سایت اون خانم محترم تا بهت یادآوری کنه. تو را چی به این کارا. تو کجا نویسنده ها را می شناسی که بخوای سایتشان را معرفی کنی. کی گفته اینا نویسنده اند. مثل همین معروفی یا سردوزامی یا قاسمی یا ... صدتا اینا در مقابل اون نویسنده های واقعی که وبلاگ داستانی دارن، باید برن جلو بوق بزنن. میگی اونا حتا با اسم واقعی خودشونو معرفی نمی کنن. خب اینم به تو مربوط نیست. داستان نویس واقعی همونا هستند و بس. اصلن همون بنده خدا راست گفته تو شدی مافیای چاقو کش...

4
اینجا که رسید دیگه نخواستم ادامه بده. بعد تنهایی نشستم و فکر کردم. این جمله خیلی آزارم داد. اول خواستم اهمیت ندم، اما پس از اینکه یک مدتی فکر کردم یک باره به این نتیجه رسیدم همه چی را فراموش کنم. برای این که پشیمان نشم، تندی همه مواردی را که تنظیم کرده بودم پاک کردم؛ بعد هم تصمیم گرفتم قید همه چی را بزنم. چون هنوز علاوه بر ده ها نظر خواهی دوبرابر آن ایمیل دریافت کردم که بیشتر آن ها دلخور بودند، از همین جا از همه دوستان عذر میخواهم و با شرمندگی می گویم اگر سایت کسی را اشتباه معرفی کردم، یا اگر از کسی تعریف کردم و یا اگر ... پوزش می خواهم به بزرگواری خودشان ببخشند.
بعد از این سعی خواهم کرد به همان موضوعی که نه تنها مورد علاقه ام بلکه عاشقش هستم؛ یعنی نوشتن و نوشتن و نوشتن و یا خواندن و خواندن و خواندن داستان مشغول شوم. همین.





توضیح:
این نوشته گزارش گونه را با نقل قولی از دوستم بسیار عزیزی «یونس شکرخواه» شروع می کنم، به دو دلیل: نخست این که در حوزه عمومی وبلاگ و سایبر حقی بر گردن بسیاری دارد.
اما دلیل دوم که مهمتر است، بخاطر دوستی عمیق. ـ گرچه الان درست بیست سال است هم را ندیده ایم، ـ اما روزهایی که در مشهد با هم سر کردیم، من یکی هیچوقت فراموش نمی کنم.
باری این جمله یونس را چندی پیش جایی خواندم: «... وبلاگ‌های خوب حكم دستياران پژوهشی بی‌اجر و مزد را برای ما دارند...»
شاید این سخن از بسیاری جهات درست باشد، اما انتخاب وبلاگ خوب، هميشه موضوع بحث برانگیزی بوده؛ چنانکه کوشش هایی بعمل آمده، برای انتخاب بهترين وبلاگ تاکنون توفیقی به همراه نداشته است. با اين وجود اگر مبنا را همین حکم دستیاران پژوهشی ... در نظر بگيريم، می توان چنین وبلاگ ها یا سایت هایی را در دو حوزه مشخص متمایز کنیم.
یک در حوزه تخصصی؛ به این معنا که برنامه و انرژی خود را روی يک موضوع خاص متمرکز کرده و دیگر در حوزه محتوا که با دور شدن از مسائل پیش پا افتاده به موضوعات مهم و اساسی می پردازنند.
گرچه در خصوص تخصصی بودن سایت ها؛ با موضوعاتی گوناگونی روبرو هستيم ـ که با کمی اغماض ـ بیشترین سهم مربوط به مطالب فرهنگی است و در این میان ادبیات جای ویژه ای دارد. من در این گزارش سعی کرده ام به آن دسته از وبلاگ ها یا سایت هایی بپردازم که موضوع اصلی آن ها ادبیات و به طور اخص ادبیات داستانی است، بخصوص که اخیرا پرسشی نیز مطرح گردیده: آيا سایت های ادبی می توانند جانشین نشریه های نوشتاری ادبی شوند؟ پرسشی که پاسخ آن چه مثبت باشد یا منفی، در هر صورت سایت های ادبی توانسته اند جای خالی ادبیات و بعضا" بعضی از مجله ها، جنُگ ها و نشريه های ادبی را پُر نمایند، نشریاتی که به دلایل زیاد همچون: مالی، سانسور، تبعید و زندانی شدن نویسندگان و صاحبان نشریه ها تعطیل یا کم رونق شده اند. امیدوارم این بررسی کوتاه و گزارش گونه کمکی باشد برای تحقیقات بیشتر بعدی؛ و در زمینه های اصلی تری مانند: بررسی موضوع وبلاگی شدن ادبیات و یا تاریخ ادبیات اینترنتی یا بررسی آماری و طبقه بندی که باز می تواند برای تحقیقات آکادمیک مفید واقع شود.
موضوع دیگری که باید متذکر شوم، در موارد زیادی تفاوت میان وبلاگ یا سایت با نشریه الکترونیکی دشوار بوده، بطوریکه گاهی نشریات الکترونیکی وبلاگ، یا سایتهای به ظاهر تخصصی می توانند وبلاگ خوانده شوند. برای این که کمی این ناهمگونی برطرف گردد، سعی کردم منابع قابل ذکر را از نظر آماری به سه گروه تقسیم بندی کنم.
1 ـ سایت هایی که به طور حرفه ای و با مشخصات نشریه فرهنگی ـ ادبی منتشر می شوند و همین ها هستند که جای پای رسانه های نوشتاری گذاشته و رقيب جدی آنها شده اند.
2 ـ وبلاگ هایی که با ويژگی زبان خاص وبلاگی که پیش از این در ادبیات ما راه نداشت، منتشر می شوند. این وبلاگ ها با گذاشتن داستان هایی از خود و چندتایی هم از ديگران از طریق چند لینک؛ به اضافه اظهار نظرها و نقدهایی در باره ادبیات؛ خود را به عنوان وبلاگ ادبی شناسانده اند و حتا درصدد هستند ادبیات را از فضای دشوار نویسی و محافظه کاری بيرون بیاورند. ـ گرچه هنوز زود است در این باره به تأثیر مثبت و نتایج آن اشاره کرد. ـ از قضا این دسته از نظر حجم، بخش انبوهی را به خود اختصاص داده اند؛ برای همين سعی کردم تا آنجا که توانم اجازه بدهد تعدادی از آن ها را معرفی نمایم.
3 ـ سایت هایی که اختصاص به نوشته ها و مطالب آثار صاحب سایت دارد، و به عبارتی سایت شخصی بشمار می رود. این دسته بیشتر متعلق به نویسندگان بوده و اقدام به نشر آثار خود کرده و در کنار آن نيز به اظهارنظر و نقد و بررسی مباحث ادبی می پردازنند، سعی کردم شناخته شده ترین آن ها را بیاورم.
بدیهی است در این میان بسیاری از سایت ها و وبلاگ های خوب و ارزشمند از قلم افتاده یا به آن کوتاه اشاره شده است؛ بدین منظور پیشاپیش از همه دوستان که به هر شکل قصوری در گزارش آمده، پوزش می خواهم.
در ضمن از نظر موضوعی فهرست بندی نيز انجام داده ام که از نظر ارجاء و شناسایی می تواند کمک کند.
1 ـ ادبیات داستانی پارسی در دو حوزه «تجربی و حرفه ای»
2 ـ ادبیات داستانی پارسی در دو حوزه «معاصر و کلاسیک»
3 ـ داستان ترجمه
4 ـ گونه های غیر داستانی (گزارش، خاطره، قطعه های کوتاه، طنز و ...)
5 ـ نقد و بررسی(کالبد شکافی ادبیات؛ بررسی ساختاری؛ گزارشات تفسیری و خبری و ... )
6 ـ مطالب تخصصی (وبلاگ نویسی، درست نویسی، شیوه های تحقیق و ...
7 ـ در باره نویسندگان (مصاحبه، بیوگرافی، سخنرانی، بزرگداشت، مسابقات ادبی و...)
***************
سخن را از «سخن» آغاز می کنم که براستی مطرح ترین سایت اطلاع رسانی و انتشار ادبیات در حوزه های گوناگون ادبی است، که به معرفی آثار نویسندگان حرفه ای و نیز نویسندگان تجربی(با ایجاد بخش مسابقه داستان نویسی هدایت) که زیر نظر پایگاه حفظ آثار صادق هدایت انجام می شود، بطور یکنواخت و منظم منتشر می شود.
«حضور خلوت انس» سایت عباس معروفی، کسی که معلم بود و است، بهترین داستانویس نسل اخیر هم است، سردبیر مجله گردون، موجد مسابقه داستان نویسی «قلم گردون»، مهاجرت، انتشاراتی و باز نوشتن و نوشتن. که تداوم این حرکت در وبلاگ نویسی او تجلی پیدا کرده است. بشنویم از زبان خودش: «سرمقاله‌های مجله‌ی گردون، به لطف انقلاب فيروزه‌ای تداوم يافت، و ارتباط من با دوستان اهل قلم برجا ماند... من دوست ندارم برای کشو ميزم چيزی بنويسم، برای مخاطبم می‌نويسم. برای تو می‌نويسم، و خوب می‌دانم که در سرزمين بی آدم، نوشتن بی معناست. در اين دو سال (و اندی) يک دست به کار رمان، يک نظر به سامان دادن همين صفحه، (کارهای ديگر هم بود و نبود)...»
بی جهت نیست که از میان از هر ده سایت ادبی، نه تای آن لینک سایت معروفی دارند.
«دیباچه» به مدیریت محمد بهارلو؛ داستان چاپ مي‌کند ـ تجربی و حرفه ای ـ و نقد داستان، به‌علاوه مقاله و گفت و گو که طبعاً پيرامون داستان و نقدِ داستان خواهد بود. به عبارتی قلمرو ادبياتِ داستاني، به ويژه داستان کوتاه در کانونِ توجه ديباچه قرار دارد. سایتی که در زمان کوتاه به یکی از فعال ترین سایت های ادبی درآمده است.
«خانه داستان» سایتی که همه چیز دارد، از صاحب امتیاز، «موسسة فرهنگي، هنري خانة ترجمه براي کودکان و نوجوانان»، مدیر مسئول «حسين ابراهيمي (الوند)»؛ سردبیر «پيروز قاسمي» و خیل همکاران تا بخش های جداگانه: داستان حرفه ای و تجربه ای (داستان اولی ها)، مقاله، نقد ادبی و بانک اطلاعاتی و هر آنچه در باره ادبیات است.
«کلمات» سایت اکبر سردوزامی یا به گفته خود گربه اش «پلنگ خانوم»، کسی که زبانی صریح ، نیشدار و طنزآمیز دارد، اما در آن صداقتی نهفته است که بوی غرض ورزی و کینه به مشام نمی رسد. سردوزآمی نویسنده چیره دستی است که در کنار نوشتن، در سایت خود به انتشار داستان های بزرگان، نقد و بررسی آثار تجربی، تفسیر گزارشات و اخبار ادبی، و از همه مهمتر ایجاد فهرست الفبایی داستان های منتشره در اینترنت، اقدام نموده است.
«خوابگرد» به مدیریت سيدرضا شكراللهي با تیتر : نگاه انتقادی به فرهنگ و ادبیات. از نکات قابل توجه این سایت، برگزاری مسابقه داستان نویسی بهرام صادقی بود که نگاه های زیادی به خود معطوف کرد. همچنین موضوع «درست نویسی» دستور زبان فارسی که خود نتایج خوبی داشت.
«هفتان» در حالی که خوابگرد تا مرز بسته شدن پیش رفت، شکرالهی دست به اقدامی تازه زد و سایتی درست که هم سایت است، هم تابلو راهنما، هم موتور جستجوگر، هم دایره المعارف فرهنگی، هم وسیله اطلاع رسانی است و در یک کلام کانون ارتباط فرهنگی است.
مجله ادبی قابیل سایتی برای داستان و شعر به مدیریت یوسف علیخانی که کاری ارزشمند در فضای مجازی بود، اما شانه های ظریف عیلخانی تاب تحمل قابیل را نیاورد، و خیلی زود از نفس افتاد و به کما رفت. با اینحال بنظر می رسد دوباره جان گرفته و نه مانند پیش، آرام و کند پیش می رود. اما همین نیز غنیمت گرانبهایی است.
«تادانه» وبلاگ شخصی اوست که به معنای درخت مقدس میلکی هاست. از زبان خودش می خوانیم: «هميشه دوست داشته ام داستان بنويسم كه گاهي بيراهه رفته ام. گاهي هم سعي كرده ام ميان بر بزنم و زودتر قصه نويسي را ياد بگيرم كه حاصلش چند كار تحقيقي بوده، البته اونقدر حواسم جمع بوده كه در اين كارها هم فقط دور و بر داستان و قصه بگردم و اگر هم گفتگو مي كنم با نويسنده جماعت باشد و ... از ویژگی های علیخانی تسلط او به زبان عربی است که با داشتن سایت عربی، اقدام به ترجمه اخبار و مطالب عربی به فارسی و بعکس نموده است.
«ادبیات و فرهنگ» را به حق باید یک نشريه الکترونیکی نامید، با همان ويژگی های هر نشریه ادبی. به موقع منتشر می شود، تخصصی است، به حاشیه نمی پردازد و گرفتار ابتذال نشده است. شاید تنها خرده ای که به آن گرفت، بیش از حد شیفته ادبیات متعهد!!! است. بشنویم سخنان مسئول و مدیر سایت ﻣﻴﺮﺯﺍﺁﻗﺎ ﻋﺴﮕﺮﻯ (ﻣﺎﻧﻰ) که سری پرشور و اندیشه ای تند دارد: «ﻫﺪﻑ ما ﺷﻜﺴﺘﻦ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺳﺎﻧﺴﻮﺭ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ!! ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻭ ...»
«نویسا» سایت شخصی میرزا آقا عسگری (مانی) است که به تازگی راه اندازی شده؛ و در کنار انتشار آثار خود به معرفی اخبار و دیدگاههای ادبی می پردازد.
«گذرگاه» محل تلاقی آرا و اندیشه های گوناگون است. سایتی که هر ماه بطور مرتب منتشر می شود و به راستی باید آن را ماهنامه اینترنتی نامید. با بخش های داستان، شعر، مقاله و اخبار...شاید اگر متناسب با مطالب، عکس و اسلایدهایی نیز در نظر می گرفت چیزی از نشریه نوشتاری حرفه ای کم نداشت. با این حال مطالب تازه و متنوع که در هر شماره منتشر می شود؛ آنرا از دیگر سایت ها متمایز کرده است.
«دوات» به مدیریت رضا قاسمی؛ کسی که در ایران با نمایش شروع کرد، مهاجرت کرد با موسیقی گذران کرد و با نویسندگی مشهور شد. سایت دوات یک بار تا تعطیلی پیش رفت، اما دوباره آغاز کرد و خانه تکانی کرد. دوات دارای بخش های جداگانه ای: «الواح شيشه‌ای، روزنوشت، مقاله، طنز، شعر ، پستو و ...» با یک مانیفست سفت و سخت که خلاصه آن چنین است، ـ البته از زبان قاسمی ـ : دوات ، خيلي ساده ، انتشار عمومی يك سليقه‌ی شخصی است، همين.
«ادبکده» با هدف ايجاد بزرگترين بانك ادبيات پارسی، يكم مهرماه هزار و سيصد و هشتاد و دو گشايش يافت. کتابخانه پایگاه و زیر مجموعه های آن که هر یک زیر نظر یکی از مدیران پایگاه اداره می شود. اما هدف اصلی پايگاه، ادبيات پارسی است.
«کانون ادبیات ایران» با پسوند «جامع ترین سایت ادب پارسی»؛ ظاهرا نشان داده است در پی انتشار متون حرفه ای ادبیات ایران و جهان است.
«آتی بان» سایت خبرنگاران ادبي و نويسندگان ادبيات با بخش های مجزا برای انتشار آثار. از ويژگیهایی این سایت انتشار آثار پارسی بيرون از ایران (تاجيکستان، افغانستان و سایر نویسندگانی که بیرون از ایران زندگی می کنند،) در کنار آثار نویسندگان ایرانی می باشد.
«ادبستان» سایت شعر و ادبیات است، بیشتر انرژی خود را روی آثار شاعران گذاشته اما در کنار آن انتشار دستان هایی از نویسندگان را فراموش نکرده است. از ویژگی های سایت انتشار خبرنامه ای است که اخبار ادبی را با دقتی ظریف و سودمند منتشر می کند.
«گلیماخ» به مدیریت شهرام بشرا با بخش های جداگانه به بررسی ادبیات می پردازد. بخش ادبیات داستانی زیر نظر بهاره خلیقی به گردآوری داستان هایی از نویسندگان همراه با شناساندن آنان نموده است.
«پنجره» با کوشش کورش عنبری و امیر صادقی پس از یک تغییرات اساسی، پنجره را به سایتی کامل و جامع تبدیل کردند که طراحی گرافیکی زیبا و جذاب به همراه بخش های متنوع با مقاله های اجتماعی ـ جامعه شناسی و سینمایی، بخش های مهمی نیز به ادبیات داستانی و نقد و بررسی اختصاص داده اند.
«ژورناليست» الهه بقراط را بیشتر می توان یک روزنامه نگار و تحلیلگر سیاسی دانست، اما خودش نیز داستان هایی دارد به همراه آثاری از دیگر نویسندگان و نقد و بررسی ادبیات. از ويژگی های این سایت، طراحی خوب، نگاه فمینستی و انتشار به موقع آن است.
«مانی ها» را باید سایت نویسندگان و شاعران تجربی، آنهم در مقیاسی با کمیت فوق العاده بحساب آورد. چنانکه هیچ سایتی نتوانسته مانند «مانی ها» این گروه نویسنده و این تعداد آثار گرد آورد. داشتن بخش های جداگانه و فهرست بندی حساب شده از ویژگی های دیگر سایت است.
«لوح» با مدیریت محسن مؤمنی، مدعی است: «لوح، آیینه تلاش گروهی است که برآنند، در حد بضاعت خود، فرهنگ و ادب ایرانی را آنسان که بایسته و شایسته است عرضه کنند. لوح، پايگاه اطلاع رساني فرهنگ و ادب نمايه اي است براي بازنمايي حقيقت مکتوم اصحاب لوح با اتکال به ذات ربوبي،...» این سایت، بخشی هم به زبان عربی دارد.
«جن و پری» میترا الیاتی نویسنده توانا که نخست با «شهرقصه» شروع کرد، اما به جن و پری رسید. بهتر است از زبان خودش بشنویم: «مدتها بود که وسوسه ی راه اندازی یک نشریه ادبی اینترنتی، دست از سرم بر نمی داشت. تا اینکه اواخر سال پیش، سایت «شهر قصه» را با همکاری دوست شاعرم آقای قنبری راه اندازی کردیم. طولی نکشید که به خاطر مشکلات طراحی و ضعف در برنامه نویس، دچار مشکل شدیم و اول راه، به بن بست رسیدیم...» در «جن و پری» با مطالب متنوع و ارزشمندی روبرو هستیم.
«کتابلاگ» به مدیریت حسین جاوید، علاوه بر نوشته های نویسنده، نقدهایی از شاهکارهای ادبی دارد، که تاکنون چندین شماره آن منتشر شده است. با کتابخانه ای کوچک اما مفید و سودمند.
«فروع» سایتی که مطالب جدی در باره ادبیات دارد. یکبار چندی پیش تا تعطیل شدن پیش رفت اما دوباره شروع کرد و اعلام کرد: «فروغ گام به گام تحرك و تحول‌اش را نمايان كرده است. از سر و رو گرفته كه چهره تازه می‌كند تا ساختار محتوايی‌اش و حتا روی‌كردش كه می‌كوشد بيش‌تر روحيه‌ی انتقادی و نظری به خود بگيرد.
«یدالله رویایی» رویایی نقدهایی دارد که به وبلاگش ويژگی خاصی داده است.
«باغ در باغ» سایت خليل پاک‌نيا، با مطالب پرمحتوا و خواندنی. و بخش های جداگانه که هر کدام باغ نامیده می شود. باغ داستان،باغ شعر، باغ نقد و باغ...
«رمز آشوب» به مدیریت رسول خالدپور، که علاوه بر انتشار داستان های خودش؛ مبتکر کاری گروهی است. «رمز آشوب جمعي‌ است از چند شاعر و نويسنده براي درج آثار اعضاي اين جمع، بر پاية ذهنيت انتقادي.» از ويژگیهای این سایت با این که از نویسندگان حرفه ای مطلبی نمی بينیم، اما همان ها که هست با وسواس و دقت انتخاب شده است.
«از زبان دیگران» سایت اسدالله امرایی نویسنده و مترجمی که ویژگی کارش ترجمه آثار ماندگار ادبیات جهانی است.
«والس» از معدود سایت هایی که همه انرژی خود را اختصاص به نقد ادبیات داده است. این سایت هر ساله مسابقه ای برای برترین های نقد برگزار می کند.
«جستار» سایت آشوري، کسی که زمانی اعلام کرد: وبلاگ نویسی نوعي بازي وقت‌ تلف كردن است...» اما با این حال ماند و در طول این مدت مقاله های ارزشمندی منتشر کرده است. نوشته های تحلیلی او بويژه در باره نگارش و درست نویسی و نیز دیدگاههایش در باره بزرگان ادب از مطالب خواندنی است.
«هفت سنگ» به کوشش محمد مهدی مولایی با مطالب خواندنی، متنوع، بويژه مبتکر و اجرای برنامه پادکست، که کاری منحصر بفرد است. ضمن این که بخشهايی به زبان‌های انگليسی، فرانسوی، عربی، کردی، ژاپنی!!! و پرتفالی!!! دارد.
«برج» سایت بهزاد کشمیری پور که علاوه بر انتشار اخبار رادیو دویچه وله آلمان که با آن همکاری دارد، ـ ادامه همکاری اش با نشریات فرهنگی گوناگون (سردبیر فصلنامه ی کبود؛ نشریه باران و فرهنگ و ادبیات در خارج از کشور و نیز کارنامه و عصر پنجشنبه در ایران، ) باعث شده دسترسی به اخبار و گزارشات دست اول داشته باشد، ضمن این که مقاله های طنزی دارد که بخشی از آن ها خواندنی است.
«پويشگران»باکوشش «شکوه میرزادگی» و « ا. نوری‌علا» مدت زمانی نیست که راه اندازی گردیده است و در باره مطالب مختلف از جمله ادبیات مقالات خوبی منتشر کرده است. در بخشی از بیانیه آن می خوانیم: «باید بکوشیم ...برای خلق آثار واقعا امروزين ... بدين لحاظ در گام نخست دست به انتشار نشريه ای به نام «پويشگران» می زنيم که از يک سو شارح و توضيح دهنده ی اين موضع گيری ها بوده و از سوی ديگر منعکس کننده آثاری خواهد بود که به گمان ما واجد شرايط حداقلی که بر شمرده ايم هستند.
«هنوز» سایتی متعلق به چند روزنامه نگار معمولی که علاوه بر نقد و تحلیل اجتماعی گوشه چشمی هم به ادبیات دارد.
«فصل نو» ماهنامه الکترونیکی دانشجویان که به تازگی منتشر شده است.
«مداد» وبلاگ حسین نوش آذر، با نوشته هایی از نویسنده و نقد و بررسی داستان به همراه کتابخانه ای از آثار داستانی. او گوشه چشمی نیز به ادبیات سینمایی دارد.
«خزه» با کوشش محمد ایوبی، پیشکسوت جنوبی که در شصت سالگی می نویسند. «در خزه شعر و داستان و نقد داستان و نقد شعر و معرفی كتاب‌های شعر و داستانی خوب را، خواهيم داشت.»
«کتابچه» سایت مهدی خلجی که دغدغه اش فلسفه، تاريخ، خودنوشت « زندگی‌نامه‌ی»، خاطره و ادبيات است، می گوید: نوشتن، شکلی از گسترش نشانه است. کسی که می‌نويسد، مثل بازيگر تئاتر، در تاريکی فراگيری که بر همه‌ی تماشاگران سايه انداخته، زير نورِ صحنه می‌ايستد. نشانه‌های بيشتری از خودش ثبت می‌کند. توجه ديگران را به خود جلب می‌کند.
«پندار» از سایت های قدیمی با مطالبی در باره فرهنگ و ادبیات است.
«واژه» با کوشش مهرانگیز رساپور که پس از مدتی توقف اخیرا دوباره راه افتاده است، ضمن این که درصدد است تغییراتی در آن بدهد. از ویژگی این سایت پژوهشی بودن مطالب و نیز استفاده از ادبیات افغانی و تاجیکی است.
«سپینود» سپینود ناجیان که به موقعیت نویسندگان و اخبار ادبی در سایت ها می پردازد .
«غرقه ی آخر» با مدیریت ملیحه تیره گل که مطالب خوبی در باره ادبیات دارد، با بخش هایی مختلفی چون: داستان، نقد و بررسی، شعر، گفتگو و ...
«نوفه» وبلاگ نوشین شاهرخی که در کنار نوشته های خود به نقد و بررسی ادبیات می پردازد، ضمن این که کلاس آموزش داستان نویسی برای زنان در شهر هانور آلمان کاری منحصر بفرد است.
سپیدار و قلمرو سایتی از ساسان قهرمان با نوشته های او و نقدهایی ادبی که گویا اکنون به زندگی نباتی خود ادامه می دهد. در عنوان این سایت می خوانیم: دریچه ای به نشریات و تارنماهای دیگر.
«هارمجیدون» مجله‌ي ادبي هارمجيدون با معرفي توليدات ادبي در زمينه‌هاي مختلف، امكان تلاقي و چالش انديشه‌ها را هر چند ناچيز فراهم كرده است.
«سوم شخص» وبلاگی است که در کنار نوشته های نویسنده، داستان هایی از نویسندگان بزرگ منتشر کرده است.
«فلش» با کوشش احسان عابدی که گرچه مطالبش بیشتر درد دل های شخصی و در نهایت وبلاگی است؛ اما در حوزه ادبیات می چرخد و مانند دوربینی به گوشه های ناپیدای دنیای فرهنگ و ادبیات نفوذ می کند و فیلم میگیرد، ضمن این که مصاحبه های سودمندی با نویسندگان انجام داده است.
«رواق» سایتی است که گردانندگان آن معتقدند: رواق دالانی است، طاقی است، طاقچه ای است، بی پی، بی ضرب، بی سقف که لنگ در هوا سرک می کشد به سوی من، که سرک می کشد به سوی تو که سرک می کشد به سوی او، که سرک می کشد به سوی ما...
«کاربافو » به زبان کرمانی یعنی عنکبوت؛ عنکبوتی که با تنیدن تارهای خود رشته ای تودرتوی می تند و ... » مسعود ناصری، صاحب سایت کاربافو از معدود کسانی است که طنز جدی! و مایه دار می نویسد. او حتا خودش را طنزآمیز معرفی کرده است: «از سرزمین خشک و بی سبز کرمان هستم و تنها سبزه ای که در کودکی دیدم، علفی بود که گاو همسایه می خورد...در کودکی زیاد کتک می خوردم و نمی توانستم به کسی شکایت کنم، چون آن موقع 119نه پلیس بوده و نه 911 برای کمک نبود.»
نظر او در باره دین نیز جالب است.« دین شکلات است، که بعضی ها آنقدر می خورند که از چاقی میخواهند بترکند و بعضی ها هم(آخوندها و کشیش ها و خاخام ها و ...) با آن قنادی درست می کنند... اما وبلاگ نویس ما ترش و شیرینش را دوست دارد و دوست دارد با یک خط به خدا برسد نه با مثلث.
همهمه با مدیریت علیرضا بهنام به انتشار آثاری از نویسندگان و شاعران پرداخته است.
«شرقیان» نشریه الکترونیکی که دارای بخش هایی مجزایی است، منجمله بخش ادبیات با انتشار داستان. اما گویا مدتی به روز نشده است.
«ماندگار» که می رفت نماند، ماندگار شد. و در این باره دست اندرکاران سایت تمام کوشش خود را صرف این مهم کرده اند که: «راهی که برای دلسوختگان فرهنگ و هنر باقی می‌ماند ایثار بیش‌تر است و این که کمربند‌ها را محکم‌تر بندند.
«مانیفست» نشريه اينترنتی که هر پانزده روز به روز می شود و به ادعای خود، مصادف با سالگرد میلاد «نیما یوشیج» شروع به کار کرد و «بدون مقدمه می آید تا ابدیت متن!!»
کلاغ که گویا ترجیح می دهد دیر به دیر قار بزند. آثاری در سه بخش داستان، شعر و فلسفه منتشر می کند. از ویژگی های این سایت هر شماره را به بزرگداشت یکی از متفکران و اندیشمندان اختصاص داده است.
«نهیق» به مديريت دانوش يزدان پناه و با شعار: نهيق صور اسرافيل ديگري است كه مردگان دشت بىفرهنگي را بر مي انگيزد تا در اين محشر، خود پرسان و گيج سر به ضجه اي دوباره متولد شوند. نهيق همه فرياد است از براي گوش هاي سنگين فراموشي كه سالهاست زنگار متعفن دروغ بر آن بسته است...و سر آخر نهيق اميد روشن خود باوري است. باور اصل بودن، اصل مانند ذات حق.
«نسیم کویر» به مدیریت محمد ابراهیمیان که: «انتشار هر نوع شعر، ترجمه، مقاله (متن) و داستان (کوتاه يا بلند ) و خلاصه هر چيزي که هنر نوشتن و هنر ادبيات در گوشه اي از آن نهفته باشد. چه به صورت تايپ شده و چه به صورت اسکن شده و چه به صورت کتبي و... » منتشر می کند.
«کازابلانکا» شیوا مقانلو در سایت خود می نویسد: «از آغاز گشودن کازابلانکا، تقسیم بندی خاصی در نظر نداشتم، نه برای محتوای کلی نوشته هایم – وبلاگ ادبی، فرهنگی، یا ... » با این وجود ترجمه ها خوب و نیز داستان ها و نقد وبررسی های در آن یافت می شود که ارزشمند است.
رقص بر بام اضطراب ناصر غیاثی در کنار چاپ داستان هایش اشاره های طنزگونه ای در باره ادبیات دارد.
«قصه ی کرمان» وبلاگ علی اکبر کرمانی که علاوه بر آثار نویسنده بررسی های مکاتب ادبی و نیز شیوه های داستانویسی پرداخته است.
«پیاده رو» سایتی که بیشتر به موضوعات هنری و اجتماعی می پردازد، اما در کنار آن گوشه چشمی نیز به ادبیات دارد.
پارسی با تلاش و همت پیگیر چند تن از دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی با هدف ایجاد یك بانك اطلاعاتی نسبتاً كامل در زمینه ادب فارسی و نیز كمك به دانشجویان و محققین این رشته آغاز به كار كرده است.
شورای گسترش زبان فارسی سایتی جامع در باره متون کلاسیک ادبیات پارسی.!
«زیرآبیوس» سایت آکادمی فانتزی که به ادبیات تخیلی و فانتزی می پردازد و از سایت های منحصر بفرد است که دارای طراحی فانتزی نیز می باشد.
«بهشاد» سایت احمد احقری که سردبیر مجله ادبی ـ اجتماعی گربه ایرانی در برلین است و بیشتر مطالبش در آن رابطه است.
«آدم و حوا» حسن محمودی با یادداشت هایی در باره ادبیات.
خبرنگار سایتی در باره اطلاع رسانی اخبار و گزارشات خبری ـ ادبی.
«ایران من» سایتی در باره داستان و نقد و تحلیل و گزارش .
«رهگذر» پایگاه ادبی محمدرضا سرشار «رهگذر» که دارای بخش های جداگانه ای است از جمله قصه خوانی رادیو «با صدای نویسنده»، داستان و نقد و بررسی ادبیات.
«پل پنهان» وبلاگ امید فرقانی
«آداجیو» وبلاگ پیمان اسماعیلی
«ما راویان از یاد قصه رفته ایم» وبلاگ محمد عرب زاده
«ارکستر داستان» وبلاگ مریم غلامی
«کتاب در خانه» وبلاگ پونه بریرانی
«پوکه باز» وبلاگ کورش اسدی
«فرانکولا» وبلاگ پیام یزدان جو
«پیشخوان» وبلاگ پویان
«حمیدرضا» وبلاگ حمیدرضا!!
«جمع خوانی» وبلاگ گروهی!!!
«چشمان بیدار» وبلاگ مهستی شاهرخی
«ناتور» وبلاگ پدرام رضایی زاده
«از دور بر آتش» وبلاگ رضا علامه زاده
«دونادون» وبلاگ فرهاد حيدری گوران
«خشم و هیاهو» وبلاگ آهو
«پریشان خوانی» وبلاگ ...!!
«داستانگو» وبلاگ خسرو نخعی
«احمد آرام» وبلاگ نویسنده
«مهرنوش مزارعی» وبلاگ نویسنده
«بوی کاغذ» وبلاگ مهدی جلیل خانی
«علی قانع» وبلاگ نویسنده
«خسرو دوامی» وبلاگ نویسنده
«منیرو روانی پور» وبلاگ نویسنده
«انجمن قلم در تبعيد» به گردآوری و معرفی نوشته های نویسندگان در تبعید می پردازد.
...........
«علی آرام» سایت علیرضا عطاران، کسی که وبلاگی معمولی اما شخصیت غیرمعمولی دارد ـ چنان که برای خودش هم معما شده است ـ روزی که تصمیم می گیرد چیزهای که طی یک نسل جا گذاشته است، بدست بیاورد، ناچار می شود به سرعت برگردد و خود را به روز برساند؛ اما پیش از آن نیاز به آرامش دارد، پس مهاجرت می کند. با این که بیرون هم این آرامش را بدست نمی آورد، اما آنقدر فراغت پیدا می کند که بخشی از خواسته اش را عملی کند.
تاریخ، ادیان و قصه سه موضوعی که همیشه فکر و ذکرش را به خود مشغول داشته است؛ در این میان ادبیات داستانی جایگاه ويژه ای دارد.
«مهرهرمز» وبلاگ دیگر «علی آرام» که در باره نقد و بررسی ادبیات داستان است.